Na temat historii naszej miejscowości ukazało się kilka publikacji na przestrzeni lat. Do największych z nich zaliczyć można “Plathe in Pommern: die Geschichte” (niem. 1966r), “Płoty. Dzieje miasta.” z 1991 roku oraz wydaną w zeszłym roku monografię “Łączy nas Rega” dr. Mieczkowskiego. W 2021 roku ukazał się również album “Płoty|Plathe” z serii “Zamki i ogrody w województwie zachodniopomorskim”, który traktował o naszych zabytkach. Te publikacje w znacznym stopniu omówiły genezę powstania naszej miejscowości. Pozwólcie drodzy czytelnicy, że zbiorę i przedstawię wam tą wiedzę w niniejszym artykule.
Pierwsze osadnictwo w dorzeczu Regi pojawiło się już w VI wieku naszej ery, kiedy to Słowianie ze wschodu zasiedlili tereny na północ od Warty i dolnej Odry. Do dziś najstarsze ślady osadnictwa w okolicy Płotów można znaleźć w dwóch miejscach: w Parku Krajobrazowym Rzeki Rekowej (na północ od Słudwii)oraz pomiędzy ulicami Wodną i Rejtana w Płotach.
Na północ od Słudwi mieściła się najwcześniejsza osada (VIII w.) - na otoczonym przez rzekę cyplu, do dnia dzisiejszego znajduje się podwyższenie długie na ok. 100 metrów. Na załączonej grafice dostrzec można również pozostałości wału ziemnego, który ochraniał osadę od południa i wschodu. W 2016 roku przeprowadzone tam badania archeologiczne, odkryły ok. 380 fragmentów ceramiki oraz narzędzi datujących na okres od VIII do XI wieku. Gród swojego czasu musiał pełnić ważną rolę w okolicznym handlu i administracji, bowiem w połowie XIXw. na wschód od miasta odnaleziono 34 srebrne monety (33 monety arabskie i 1 niemiecka), z których najwcześniejsza została wybita w połowie X wieku. Zbieżność okresu bicia monety i istnienia grodu przy Słudwi pokazuje nam, że osada leżała blisko szlaku handlowego, jednak z czasem kompletnie się wyludniła.
Następne ślady osadnictwa odnajdujemy trochę bliżej - w pobliżu ulicy Wodnej i Rejtana gdzie strumień Potuliny wpada do Regi. Około XII wieku powstała tam kolejna osada - jej zabudowania szły mniej więcej wzdłuż dzisiejszej drogi do Gryfic. To osiedle poprzedza moment nadania Płotom praw miejskich w 1277 roku i nawet do XVIII wieku uważano tą część miasta za “stare miasto”. Niewielkie wzniesienie nad brzegiem Regi jest jedynym, pozostałym świadectwem istnienia tam miasta przedlokacyjnego.Na mapie przedstawiającej ukształtowanie terenu, można zobaczyć ściany grodu o zaokrąglonych narożnikach.
Mapa Płotów z roku 1889 pokazująca jak niewiele dzisiejszych terenów było zabudowanych.
Na powyższej mapie oznaczono również dawne grodzisko na ulicy Wodnej.
Opisane powyżej miejsca nie są jedynymi śladami osadnictwa na terenie Płotów, ale są jedynymi które można zobaczyć nawet dzisiaj. Każdy może udać się na spacer na “górkę” na Wodnej czy nad rzekę Rekową i na własne oczy zobaczyć pozostałości dawnych grodzisk. Natomiast są jeszcze miejsca, po których nie ma nawet śladu. Odkryte w 2015 roku pozostałości palenisk i pieca wraz z prawie 400 fragmentami ceramiki na zachód od Płotów (w miejscu, przez które przebiega teraz obwodnica), wskazują na jeszcze jedno osiedle istniejące do schyłku XII wieku. Książka “Płoty. Dzieje miasta” wskazuje teren parku miejskiego jako położenie następnej osady przedlokacyjnej, ale niestety nie podaje dalszych szczegółów.
W taki oto sposób mamy świadomość istnienia przynajmniej 4 różnych osad położonych na terenach Płotów na przestrzeni zaledwie 400 lat. Na kres XII wieku przypada koniec długiego procesu chrystianizacji naszego pomorza. Ziemie dzisiejszych Płotów zostały przekazane we władanie rycerzowi Dobiesławowi z Otoka (Dubislau Wotuch) przez Barnima I Dobrego. Ziemie rodu Wotuch znajdowały się pomiędzy Gryficami, a Trzebiatowem, ale to właśnie tutaj powstała nowa osada wraz z wieżą nowego feudała.
Dnia 8 lipca 1277 roku - w dzień pamięci męczeńskiej śmierci św. Kiliana - rycerz Dobiesław wydał dokument lokacyjny oficjalnie powołujący nasze miasto do istnienia.
